Dia das letras galegas 2008

Hoxe os galegos celebran a súa língua e a súa literatura: o día das letras galegas.

Sempre considereina unha das linguas románicas máis belas. A orixe das súas letras esta na Idade Media, e aínda que a evolución da súa literatura teña sido moi irregular, depois do inicio da democracia e da oficialidade do galego, tense desenvolvido moito a nivel de publicacións e número de escritores que a usan.
Cada ano dedico un anaquiño de espazo do blog a deixar testemuña destas palabras que tamén sinto miñas, porque están no meu sangue dende que eu lembre. Hoxe escollín un fragmento da miña novela favorita dun dos escritores actuais que máis me interesan.

BARLOVENTO

"A avoa sacábame a pasear cun cazo laranxa e eu recollía as gotas de chuvia. A avoa falábame das plantas e das flores que había na vila onde naceu, a vila que tiña un castelo que a defendía do medo. Eu nunca fun alí. Non queda ninguén. Quizá non quede nin o castelo. O tempo acaba con todo.
A avoa parolaba da borraxe brava e da sorbeira e dos toxos e do castigo e do piorno. A avoa falábame do olvido, e contábame contos. A avoa dicía que as árvores podían falar. Que as árvores e as flores podían falar cos animais. Eu, ata moi maior, pensei que a avoa non mentía. Creo que ainda o penso.
Cando lin os primeiros libros de piratas inventáballe batallas en barcos enormes. Faláballe de barlovento e sotavento. E ela ría, porque xa non podía pensar. Porque xa non me podía falar do olvido: o avó paseando unha noite de agosto do trinta e seis. E o mar que eu lle contaba, a mar talvez, salfería de gotas de auga o seu rostro. E a auga do mar, a mar, era a chuvia que nos mollaba. A avoa tiña nos ollos o peso da memoria. E da chuvia."

Xosé Carlos Caneiro (Talvez melancolía)

Quiero huir.

Quiero huir hacia dentro,
detener el mundo y escapar por las venas,
navegar y eludir este invierno, aunque no haga frío.
Y ser fugitivo de la piel y del aliento,
y huir con las piedras lejos,
muy lejos,
dentro de mí.
En lo hondo de las nubes rojas,
en el fin de las miradas que se me enganchan
como ortigas de sal.
Escurrirme hasta que el tiempo se detenga,
hasta que se esfumen todos,
hasta no ser más que yo
y las horas detenidas.
Y entonces respirar despacio,
para seguir caminando.

As fadas de estraño nome

"Hai nas ribeiras verdes, hai nas risoñas praias
e nos penedos ásperos do noso inmenso mar,
fadas de estraño nome, de encantos non sabidos,
que só con nós comparten seu prácido folgar."
Rosalía de Castro.

Estás aquí y allí, y en todas esas grietas del deseo donde se refugia el silencio. Te mueves despacio y escueto, liberado de temblores, abrigando el aliento invisible, enmascarándolo de lluvia y descuidos. Pero profundo en mi estómago me abrasas como lava naranja que no se escucha, aunque veloz resbala sobre el recuerdo del recuerdo.
Camino entre tus dedos como si no existieran y, sin embargo, se clavan en mi piel, allí donde nacieron, allí donde aún descansan cada madrugada que retorna ese aroma que no se despega.
Como si nada sucediera me despierto cada día, y habito mi felicidad con calma. Nada se quiebra entre mis rutinas, tampoco en mi caminar sin rumbo. Las hadas me acompañan con sus bocas invisibles. Ellas saben, pero no dicen. Tan sólo observan. Y acompañan. Entornan su mirada frente a los precipicios, e incluso algún suspiro se les escapa, pero sus dedos están cosidos.
Sin decir, ellas me dicen tanto...

17 de maio, día das Letras Galegas

Hoxe celébrase o dia das Letras Galegas. Unha festa da palabra. Palabra como reivindicación da identidade cultural, como xeito de afirmar a necesidade da fala como eixo da vida e da humanización deste mundo á deriva. Para min, dependente confeso da palabra, é un día especial, porque tamén esta lingua e a maioría das súas palabras, dos seus xiros, da súa fráxil e fermosa poesía, camiñan a modo polas miñas veas.
Cada ano, homenaxease unha figura das Letras Galegas, e normalmente inténtase revalorizar algunha figura esquecida ou pouco estudada. Este ano, a elixida foi a poeta María Mariño, da que inclúo unha pequena poesía.

Somos un ou somos dous, ou tantos como en nós temos?
Cada un é o caber dun mundo que non sabemos
si somos ou si el é o que ten e nós mecemos.

A miña propia homenaxe ten un autor convidado, un dos meus preferidos. E ven con xeito de conto pequeno, casi microrrelato, e que deixa ese doce vértigo da existencia ao que nos ten afeitos.

Convidado: MANUEL RIVAS

A PONTE DE MARLEY, extraído de "As chamadas perdidas"

Tiña na parede da habitación un póster de Bob Marley e a avoa, que só vía cando quería, e así estaba como unha rosa, díxolle: "Moi ben, nena ¡un sagrado corazón!" E era verdade que se parecían. Marley, Xesús Cristo e o mozo da ponte. Mirábao pasar dende a praia fluvial co seu pelo de rasta e o andar desgonzado, pero rítmico, como se camiñase sobre unha corda frouxa ou na liña do horizonte. Un día cruzáronse e el sorriulle. Ela ampliou o sorriso até que ocupou a súa mente. Namorouse daquel sorriso. Pero endexamais volveu ver ao mozo da ponte. naquel pobo, a xente humilde nacía cunha maleta debaixo do brazo.
Cando de verdade casou, xa non tiña o póster de Marley nin de ningún outro. So unha pquena reproducción de Paxaros na noite, de Edward Hopper. A avoa, si. Conservaba o seu Sagrado Corazón de Xesús, cada vez mais esvaído. Era un cadro este que a ela a deprimía. A exposición da víscera rosácea, coas súas chagas e a coroa de espiñas parecíalle un icono de crueldade na habitacíón dunha enferma. A pintura dunha cultura canibal, que sentía devoción pola súa víctima, Cristo, o derradeiro cristián.A avoa mentía. Dicía que só vía un resplandor.
Ela casaba cun sorriso que pertencía á vida. A véspera da voda levara ao seu noivo á ponte e conseguiron abaneala co embate dos seus corpos entrelazados. O outro enlace, o oficial, foi unha ceremonia ao grande, á que se deixaron levar sen resistencia, conscientes de que unían dous apelidos, dúas herdanzas, dúas dinastías. Era o día do Corpus e, ao saíren da Igrexa, camiñaron como reis sobre unha alfombra de flores. Ao principio, entre flashes e saúdosnon se fixou nas estampas vexetais que pisaba despreocupada, e que ducias de mans compuseran na noite.
Até que empezou a ver a alfombra como un cadro que a metía dentro, O Espírito Santo, unha pomba de pétalos de dalia branca. A Biblia cos lombos de casca de piñeiro e o perfil de follas de fideo. Un Deus Pai co cabelo prateado de serraduras de aluminio e o manto azul de hortensia. Na man, un lóstrego mouro, de grans de café, con resplandor de candeas. E, con tento de non pisar o Sagrado Corazón, pétalos de rosa con coroa de silveira ao cabo da alfombra, alzou a vista, buscando con angustia o seu propio sorriso. Había anos que a ponte non existía.